Çfarë përfaqëson disleksia?
Fjala “disleksi” vjen nga fjala greke “dys” që do të thotë vështirësi dhe “lexis” që do të thotë gjuhë, ose disleksia mund të nënkuptojë “vështirësi me fjalët / gjuhën”. Disleksia përshkruhet më së miri si një kombinim i aftësive dhe vështirësive që lidhen me procesin e të mësuarit në disa fusha: lexim, drejtshkrim, shkrim dhe ndonjëherë edhe matematikë. Shpejtësia e përpunimit, kujtesë afatshkurtër ose e punës, sensi i sekuencës, perceptimi vizual dhe dëgjimor, gjuha e të folurit dhe aftësitë motorike shpesh janë aftësi që u mungojnë nxënësve me disleksi. Disleksia nuk varet nga inteligjenca, kushtet socio-ekonomike ose metodat e mësimdhënies. E thënë thjesht, truri i nxënësve me disleksi merr informacione të jashtme, të shkruara ose të folura, në mënyra të ndryshme. Disleksia është një gjendje që ka origjinë neurologjike, nuk është sëmundje dhe nuk trajtohet.
Disleksia nuk shkaktohet nga shkollat e këqija, ajo nuk shkaktohet nga praktika e keqe e mësimdhënies ose nga prindër të pakujdesshëm ose nga kushte të vështira të jetesës në mjedisin shtëpiak. Këta faktorë mund t’i bëjnë gjërat më të vështira për një fëmijë me disleksi, por ato në asnjë mënyrë nuk mund të shkaktojnë që fëmija të zhvillojë disleksinë.
Disleksia nuk duhet të shihet si paaftësi, por si një stil i ndryshëm i të mësuarit dhe një mënyrë e ndryshme e të menduarit. Sistemi arsimor i vendosur që aplikohet në vendin tonë nuk është i përshtatshëm për stilin e të mësuarit të nxënësve me disleksi. Kjo është arsyeja pse ju jeni ata që mund t’u ndihmoni nxënësve me disleksi që më lehtë të zotërojnë procesin arsimor.
Çfarë paraqet disleksia? 1/1
Sipas teorisë së Ron Davis, funksioni mendor që shkakton disleksinë është një dhuratë në kuptimin e vërtetë të fjalës: aftësi natyrore, talent. Kjo nuk do të thotë që të gjithë fëmijët me disleksi do të zhvillojnë talente ekstreme, por prapëseprapë ata të gjithë kanë funksione të caktuara mendore të përbashkëta siç janë: krijimtaria, intuita, të menduarit “jashtë kutisë” dhe të shohin imazhe imagjinare si projeksione 3D.
Kjo shkon në mbështetje të teorisë se njerëzit me disleksi kryesisht përdorin hemisferën e duhur të trurit për të kontrolluar këto tipare. Nxënësit me disleksi janë zakonisht të qartë dhe krijues, duke parë pamjen e madhe të gjërave në krahasim me detajet. Nuk është e pazakontë që një nxënës me disleksi me simptoma të dukshme të vështirësisë në lexim dhe shkrim të dijë përgjigjen e një pyetje ose detyre pa ditur si ta shpjegojë zgjidhjen. Kjo vjen nga qasja holistike që ata kanë dhe e cila është karakteristike për hemisferën e duhur të trurit.
E rëndësishme për t’u mbajtur mend!
Te personat me disleksi, hemisfera e duhur e trurit është shumë më e zhvilluar, kjo është arsyeja pse ata zakonisht janë njerëz shumë krijues.
Disleksikët mendojnë kryesisht me imazhe, jo me gojë, kjo është arsyeja pse ata përballen me deshifrimin e fjalëve të shkruara që nuk janë imazhe, por simbole të një objekti, fenomeni, veprimtarie, përshkrimi etj. Duke parë simbolin e shkruar, nxënësi me disleksi ka nevojë për një aktivitet të fortë të trurit për ta shndërruar simbolin në një imazh të vërtetë që kërkon mënyrën e tij të të menduarit imagjinativ. Emrat, foljet dhe mbiemrat nuk janë një problem i veçantë. Duke ditur gjuhën e folur, ata do të jenë në gjendje të paraqesin këtë lloj fjalësh si një figurë, por konfuzioni lind kur hasen në fjalë të shkurtra si lidhëzat, ndajfoljet dhe fjalitë, si dhe përemrat. Ata pothuajse nuk i vënë re shenjat e pikësimit.
Karakteristikë e disleksikëve është paqëndrueshmëria, paparashikueshmëria dhe ndryshimi i aftësive nga dita në ditë dhe nga orë në orë.
Çfarë paraqet disleksia? 1/2
Fëmijët në moshën e tyre të hershme zhvillohen intensivisht dhe njihen me veten dhe ambientin e tyre në çdo mënyrë të mundshme. Nëpërmjet lojës, fëmijët hulumtojnë dhe zbulojnë botën përreth tyre, duke zhvilluar aftësinë për të komunikuar me të rriturit dhe fëmijët e tjerë. Në fëmijërinë më të hershme, pra në moshën parashkollore, fëmija pritet të ketë aftësi komunikuese dhe sociale, të ketë një koordinim të mirë kur ecën, vrapon dhe kërcen, si dhe të ketë aftësi të zhvilluara për të trajtuar objekte të vogla dhe për të kuptuar një lëndë me besim dhe kontroll. Gjithashtu, një parashkollor pritet të njohë format, sasitë si dhe një ndjenjë rime dhe ritmi. Parashkollori është studiues, kureshtar për ambientin e tij, botën përreth tij, dhe pritet vazhdimisht të shtrojë pyetje për gjërat që nuk i di.
Në moshë të re, fëmijët mund të tregojnë interes për një sërë gjërash. Për shembull, disa fëmijë u pëlqen të vizatojnë ose modelojnë. Të tjerët janë të shkëlqyeshëm në komunikim dhe kanë fjalor që është më i avancuar ose tregon një afinitet për sportin ose muzikën.
Me fillimin e arsimit formal, kur fillon procesi i arsimimit dhe përvetësimit të aftësive të leximit, shkrimit ose matematikës, një numër i fëmijëve përballen me vështirësi në zotërimin e këtyre aftësive për një periudhë më të gjatë kohore. Për fëmijët me këtë lloj vështirësie, themi se ata kanë “vështirësi specifike në të nxënë”.
Çfarë paraqet disleksia? 1/3
Ndikimi i disleksisë si një pengesë mësimore shpesh reflektohet në:
- Përpunimi auditor dhe / ose vizual i informacionit në lidhje me gjuhën e shkruar dhe të folur
- Ndërgjegjësimi fonologjik
- Shkathtësi të të folurit dhe lexim i rrjedhshëm
- Kujtesë afatshkurtër dhe punuese
- Sekuencimi dhe orientimi hapësinor
- Aftësi me numra dhe sasi
- Aftësi organizative
- Sjellje
Është e rëndësishme të theksohet se jo të gjitha vështirësitë në të nxënë janë shkaktuar nga disleksia. Një nxënës mund të ketë vështirësi në të nxënë nga faktorë të tjerë që nuk kanë lidhje me disleksinë, siç janë:
- Shikimi i dëmtuar
- Dëgjimi i dëmtuar
- Faktorët e hershëm të fëmijërisë që ndikojnë në përshtatjen e një fëmije në shkollë
- Vështirësi gjuhësore – në të folur
- Faktorët socialë dhe kulturorë
- Çrregullime emocionale
- Ngecje mendore
