Identifikimi i disleksisë
Në vendet e zhvilluara ku disleksia është e njohur për më shumë se 30 vjet, janë zhvilluar sisteme të identifikimit të disleksisë. Në vendin tonë nuk ka procedura të standardizuara për të identifikuar disleksinë dhe vështirësi të tjera specifike të të nxënit, siç janë disgrafia, diskalkulia, dispraksia ose ADHD. Sipas hulumtimeve të kryera në periudhën e fundit, është përcaktuar se më shumë se 12% e nxënësve mund të pësojnë disleksi për shkak të së cilës ata arrijnë rezultate më të dobëta gjatë arsimit. Prandaj, është e nevojshme që mësuesit, psikologët, pedagogët dhe edukatorët specialë të edukojnë dhe zgjerojnë njohuritë në këtë fushë, në mënyrë që ata të njohin disleksinë te nxënësit me kohë, dhe pastaj t’u sigurojnë atyre përkrahjen e duhur.
Pse është e rëndësishme të identifikoni disleksinë?
Për të përcaktuar nevojat e nxënësit
Për të organizuar një ndërhyrje të përshtatshme
Për të parandaluar humbjen e vetëbesimit
Të bëjë dallimin midis nevojave për një stil të ndryshëm të të mësuarit
Për të përmirësuar suksesin e përgjithshëm të paraleles
Identifikimi dhe vlerësimi i disleksisë është një proces i vazhdueshëm i mbledhjes së informacionit gjatë një periudhe kohe. Kjo kërkon një qasje të përbashkët dhe shkëmbim të njohurive profesionale në mesin e stafit të shkollës, në mënyrë që të plotësojë në mënyrë efektive nevojat arsimore të nxënësve dhe të promovojë teknika për të mësuar me sukses.
Identifikimi joformal i disleksisë tek nxënësit me vështirësi në të nxënë, veçanërisht në lexim dhe shkrim, duhet të bëhet në vetë shkollat. Njohja e natyrës së disleksisë si paaftësi në të nxënë dhe njohja e profilit të nxënësve me disleksi, mësuesit dhe profesionistët (psikolog, pedagog, edukator special dhe rehabilitues) në shkollë do të jenë në gjendje të identifikojnë lehtësisht fushat ku nxënësit hasin aftësi të kufizuara dhe në të njëjtën kohë t’u sigurojë atyre mbështetje adekuate, sipas nevojave të tyre.
Hapat për të identifikuar disleksinë
Në mësimin e kaluar kemi përshkruar në detaje të gjitha vështirësitë / problemet me të cilat përballen nxënësit me disleksi. Meqenëse vërejmë vështirësitë te nxënësit, është e nevojshme t’i qasemi identifikimit joformal të disleksisë, për të cilën është e nevojshme të ndërtohet një qasje sistematike që ju prezantojmë në 6 hapat e mëposhtëm:
1. Vëzhgimi dhe evidentimi
2. Intervistë me nxënësin
3. Zbatimi i strategjive të përgjithshme
4. Informimi i prindërve
5. Përfshirja e një arsimtari special dhe rehabilituesi si mbështetje shtesë
6. Ndihma nga jashtë shkollës
Hapi 1 – Vëzhgimi dhe evidentimi
Zakonisht, mësuesit janë të parët që identifikojnë nëse një nxënës ka një vështirësi, megjithëse ndonjëherë mund të jetë prindi / kujdestari që së pari shpreh shqetësimin. Mësuesi është lidhja e parë në njohjen e vështirësive të nxënësve që papritur tregojnë shenja të vështirësisë në lexim dhe / ose shkrim. Gjatë orëve të mësimit, mësuesi duhet të vëzhgojë nxënësin dhe të mbajë shënime për:
- Nivele të ndryshme aftësish në fusha të ndryshme
- Dallimet midis njohurive që nxënësi demonstron gjatë provës me gojë dhe me shkrim të njohurive
- Shpejtësia dhe saktësia e përgjigjeve ndaj udhëzimeve gojore
- Saktësia gjatë leximit
- Sa e rrjedhshme është leximi
- Shpejtësia e leximit
- Kuptimi i asaj që është lexuar
- Modelet e sjelljes
Për mbajtjen më lehtë të regjistrave për një nxënës, mësuesi mund të përdorë formularin e vlerësimit të dhënë si një shtojcë shtesë (Shtojca 1) të cilën mund ta shkarkoni duke klikuar KËTU. Formulari është në * format PDF dhe mund ta printoni për ta përdorur në vlerësimin e vështirësive të nxënësve.
Sigurisht, mësuesit dhe shërbimet profesionale mund të krijojnë formularët e tyre të kontrollit pas formularit bashkëngjitur, i cili do të sigurojë informacion të mjaftueshëm në lidhje me shenjat e disleksisë. Është shumë e rëndësishme që të dhënat në formë të japin një pasqyrë të qartë të llojit të vështirësive me të cilat përballen nxënësit dhe që duhet të vërehen në periudhën në vijim.
Plotësimi i formularit në fillim të vitit shkollor (periudha e provave të para të njohurive të nxënësit) do të lejojë të merrni një panoramë të përgjithshme të pikave të forta dhe të dobëta të nxënësit, dhe fushave në të cilat atij duhet t’i kushtohet më shumë vëmendje dhe mbështetje. Të dhënat e vëzhguara do të ndihmojnë në krijimin e teknikave të duhura mësimore.
Nëse mësuesi vëren shumë nga shenjat e listuara më lart, është shumë e dobishme të bëni një intervistë me nxënësin për të marrë më shumë informacione, të cilat gjithashtu duhet të shënohen në formularin e kontrollit.
Në pjesën tjetër do të shpjegojmë hapin e dytë, pra përgatitjen e intervistës me nxënësin.
Hapi 2 – Intervista me nxënësin
Ju mund të mësoni shumë rreth nxënësit duke folur me të. Prandaj, merrni kohë dhe bisedoni me të në një atmosferë të qetë, jashtë syve të shokëve të klasës. Duke bërë pyetje do të zbuloni se çfarë është e lehtë për të dhe cilat janë të vështira dhe cilat strategji ai aplikon për të mësuar. Qasjuni nxënësit në një mënyrë miqësore në mënyrë që ai / ajo të ndiejë vullnetin tuaj për t’i ndihmuar atij.
Këtu janë disa pyetje që mund t’ia parashtroni:
- Kur lexoni, çfarë ndodh me fjalët në faqe?
- A lodheni shpejt kur lexoni ose shkruani? A të janë mjegulluar shkronjat? Apo ndoshta lëvizin?
- A ju dhemb koka apo stomaku ndonjëherë, kur lexoni?
- Si ndiheni kur duhet të lexoni diçka me zë të lartë?
- Çfarë është e lehtë dhe çfarë është e vështirë kur shkruani?
- Si i shqiptoni fjalët në tabelë? E shihni tërë fjalën dhe e shkruani atë, apo shihni secilën shkronjë veç e veç?
- A e humbni rendin kur shkruani ose lexoni?
- Si ndiheni kur ju jap disa detyra menjëherë, për shembull: të hapni librin shkollor në një faqe të caktuar dhe të lexoni një pjesë të tekstit?
- A është e vështirë për ju të mbani mend atë që ju jap si detyrë shtëpie?
- A ju pengon kur ka zhurmë në paralele?
Ju gjithashtu duhet të jeni të kujdesshëm dhe të parashtroni pyetje gjatë bisedës me nxënësin, në mënyrë që ai të mos ndjejë se po e testoni apo e pyetni atë. Në këtë mënyrë ju krijoni komunikim miqësor me nxënësin. Vini re përgjigjjet e tij.
Hapi 3 – Zbatimi i strategjive të përgjithshme
Duke zbatuar strategjitë e përgjithshme dhe për të marrë informacion të qartë në lidhje me përparimin e nxënësit, është e nevojshme të shënoni situatën në formularin e kontrollit në fund të semestrit të parë ose pas disa muaj mësimdhënie. Duke krahasuar rezultatet me situatën fillestare, mund të shihet qartë nëse vështirësitë janë të vazhdueshme përkundër zbatimit të strategjive të përgjithshme të mbështetjes shtesë. Shtojca 3. Strategjitë e përgjithshme.
Këto strategji zakonisht japin rezultate të mira. Për nxënësit me më pak disleksi, këto strategji do të jenë të mjaftueshme për të kapërcyer vështirësitë në vitet e para të arsimit.
Nëse ekziston shqetësimi se përkundër zbatimit të strategjive të përgjithshme të mbështetjes, nuk ka përparim në tejkalimin e vështirësive dhe pas disa muajsh, është e nevojshme të përcaktohet një plan për mbështetje të mëtejshme të nxënësit.
Strategjitë e përgjithshme të mbështetjes janë shpjeguar në detaje në Modulin numër 4 MËSIMI 2: Strategjitë e përgjithshme për të mbështetur nxënësit me disleksi
Hapi 4 – Informimi i prindërve
Prindi / kujdestari i nxënësit duhet të përfshihet në këtë fazë të vlerësimit joformal.
Shumica e prindërve janë të lumtur kur flasin për fëmijët e tyre. Ndonjëherë ata janë të vetëdijshëm për vështirësi të caktuara me të cilat përballet fëmija, por jo gjithmonë dhe jo të gjithë prindërit. Prindërit dinë të jenë të ndjeshëm kur thirren në shkollë për shkak të vështirësive të caktuara në mësimin e fëmijës së tyre.
Mënyra se si prindërit u qasen njohurive të fëmijës së tyre për vështirësitë me të cilat përballen duhet të analizohen me kujdes për të zvogëluar rrezikun e situatave të pakëndshme dhe stresin për prindërit për shkak të informacionit që kanë marrë. Duhet të kihet parasysh se shumica e prindërve nuk janë të informuar për disleksinë. Efektet më të mira arrihen nëse mësuesi i klasës, psikologu i shkollës, pedagogu ose edukatori special bisedon me prindërit, duke vepruar si një ekip që shqetësohet për vështirësitë e nxënësve dhe ka një dëshirë të sinqertë për të ndihmuar. Takimi i parë duhet të jetë informues dhe kjo është strategjia më e mirë për të filluar.
Informimi i prindërve 1/1
Prindërit mund të jenë një burim i shkëlqyeshëm i informacionit të dobishëm që ju nevojiten për nxënësin: Cila është sjellja në shtëpi?, A ka dëshirë të shkojë në shkollë?, Si i bën detyrat e shtëpisë? etj.
Pasi të keni krijuar komunikim të dyanshëm me prindërit, është mirë të plotësoni listën e kontrollit të prindërve (Shtojca 2) me ta. Nëse vlerësimi është se prindërit nuk ndihen të gatshëm dhe se ata janë nën presion nga informacioni i marrë për t’iu përgjigjur pyetjeve, është e nevojshme të siguroni një kopje të formularit në mënyrë që ata të mund ta shqyrtojnë me kujdes në shtëpi. Përveç informacionit për aftësitë e kufizuara në të nxënë, kontrolloni listën e kontrollit për faktorë të tjerë që ndikojnë në zotërimin e duhur të aftësive.
Ju mund të shkarkoni listën e kontrollit për prindërit duke klikuar KËTU, ashtu si lista e mëparshme ANEKS është në * format PDF që mund të shtypni ose dërgoni tek prindërit përmes e-postës.
Pasi të keni ngjallur interesin e prindërve për vështirësitë e fëmijës së tyre, atëherë duhet të tregoni qartë se në cilat pjesë shkolla juaj mund t’i ndihmojë nxënësit. Për këtë qëllim mund të përdorni strategjitë e përgjithshme të përshkruara në detaje në modulin numër 3.
Mos harroni se prindërit ose kujdestarët e nxënësit duhet të dinë nëse ai po tregon shenja të disleksisë, dhe së bashku me ta gjejnë zgjidhjen më të mirë që do të çojë në rritjen e suksesit dhe zhvillimin emocional të shëndetshëm të nxënësit.
Hapi 5 – Përfshirja e një arsimtari special dhe rehabilituesi si mbështetje shtesë
Në konsultim me prindërit dhe nxënësin, nëse mësuesi nuk mund të shohë shenja të dukshme të përmirësimit të suksesit të nxënësit, është e nevojshme të përfshihet mësuesi special i shkollës i cili do të punonte me nxënësin për orë të tjera. Mësuesi special duhet të zbatojë teknika mësimore të përshtatshme për njerëzit me disleksi në fushat ku janë vërejtur vështirësi. Kur punoni me studentin, arsimtari special para së gjithash duhet të përcaktojë stilin e të nxënit që i përshtatet më së miri studentit në mënyrë që të jetë në gjendje t’i japë atij / saj mbështetje adekuate në zotërimin e materialit shkollor.
Nëse nxënësi mëson më mirë nëpërmjet të dëgjuarit, d.m.th. ka një stil të të mësuarit auditor si dominues, atëherë mbështetja duhet të bazohet në diskutime rreth temës që mbulohet. Nxënësi duhet të inkurajohet të përsërisë gjërat që ai dëgjon. Për nxënësit me një stil të të mësuarit dëgjimor, është e rëndësishme të jesh i vetëdijshëm se çfarë do të mësojnë në klasë dhe çfarë do të mësojnë në fillim të klasës. Në fund të mësimit atij duhet t’i jepet një përmbledhje e shkurtër e asaj që u tha në mësim.
Përfshirja e një arsimtari special dhe rehabilituesi si mbështetje shtesë 1/1
Nxënësit që kanë një stil të të mësuarit vizual mbajnë mend më mirë nëse ato që janë thënë shoqërohen me ilustrime. Ilustrimet, grafikët, videot ose mjetet e tjera vizuale duhet të përdoren për të arritur efekte të mira dhe për të zotëruar materialin më lehtë.
Nxënësit me stilin e të mësuarit kinestetik-taktik mësojnë më së miri nëpërmjet prekjes dhe lëvizjes. Për shembull, ata do t’i mësojnë shkronjat më lehtë nëse i modelojnë ato me plastelinë ose i shkruajnë në ajër. Ato mund të shqetësohen lehtësisht nga tingujt dhe lëvizjet e jashtme dhe për këtë arsye është e nevojshme të sigurohet një mjedis i qetë për të mësuar. Përdorimi i shënuesve për të shënuar konceptet kryesore lehtëson të mësuarit e tyre. Këta nxënës kanë nevojë për pushime të shpeshta të shkurtra në të nxënë.
Puna me një arsimtar special do t’i ndihmojë nxënësit të zotërojë më lehtë materialin shkollor dhe të tregojë rezultate më të mira. Nëse ai ka një arsim shtesë për të punuar me nxënës me disleksi, atëherë ai mund të ndihmojë shumë në tejkalimin e vështirësive disleksike që lidhen me leximin dhe shkrimin.
E rëndësishme për t’u mbajtur mend!
Nxënësit që kanë vështirësi në lexim dhe shkrim duhet të monitorohen gjatë gjithë vitit shkollor dhe duhet të vlerësohet përparimi i strategjive të zbatuara.
Hapi 6 – Ndihmë nga jashtë shkollës
Nëse nuk bëhet asnjë përparim përkundër ndryshimit në qasjen ndaj nxënësit, dhe nëse puna me arsimtarin special dhe rehabilitues nuk jep rezultate të dukshme, atëherë prindërit duhet të informohen dhe këshillohen që të kërkojnë ndihmë shtesë nga një profesionist jashtë shkollës. Në vendet më të zhvilluara, ka agjenci kombëtare për përkrahjen e nxënësve që kanë vështirësi në lexim dhe shkrim, dhe ekzistojnë gjithashtu një numër qendrash private që ofrojnë shërbime të korrigjimit të disleksisë. Korrigjimi i disleksisë kërkon një qasje ekskluzive individuale që përfshin punën me vetëm një nxënës dhe përdorimin e vetëm metodave të specializuara për të korrigjuar gjendjen. Në vendin tonë, disleksia ende nuk është përfshirë si një kusht i veçantë në legjislacion dhe nuk ka një organ kombëtar me staf të specializuar që do të ofronte mbështetje për nxënësit me disleksi, kështu që prindërit detyrohen të kërkojnë ndihmë me shpenzimet e tyre në qendrat private dhe specialistë të disleksisë që, fatkeqësisht, ne i kemi në një numër shumë të vogël.
Prindërit gjithashtu mund të këshillohen të kontaktojnë Shoqatën për Disleksi AJNSHTAJN, e cila është e vetmja organizatë në vend që adreson këtë çështje. Në uebfaqet e internetit të Shoqatës AJNSHTAJN www.disleksija.org.mk prindërit, por edhe mësuesit mund të gjejnë shumë informacione të dobishme përmes të cilave ata do të motivohen shtesë për të ndihmuar fëmijët dhe nxënësit e tyre.
