Vetëbesimi
Vetëbesimi është një tipar që ka një rëndësi të madhe për çdo person. Vetëbesimi pozitiv ndikon në vetëbesim dhe motivim në të nxënë. Fatkeqësisht, nxënësit me disleksi në veçanti janë të rrezikuar nga vetëbesimi i dobët. Ata shpesh ndihen ndryshe kur krahasohen me nxënësit e tjerë, dhe gjithashtu përjetojnë shumë zhgënjim që shpesh shkaktohet nga disleksia. Për shembull, nuk është e lehtë për ta të ruajnë vetëbesimin kur zbulojnë se janë më të ngadalshëm për të folur dhe reaguar se të tjerët. Kjo mund të ndodhë tek fëmijët me disleksi – si në shtëpi ashtu edhe në shkollë. Nëse një nxënës ka sukses në shkollë, ai do të zhvillojë ndjenja pozitive për veten dhe një besim se ai mund të ketë sukses në jetë. Por, nëse ai pëson dështim dhe zhgënjim, ai mëson të jetë inferior ndaj të tjerëve. Në vend që të ndihen të fuqizuar dhe produktivë, ata mendojnë se mjedisi i kontroll. Ata mendojnë se nuk kanë fuqi dhe nuk janë kompetent.
Studiuesit kanë zbuluar se nxënësit që nuk kanë vështirësi, pasi të arrijnë sukses, marrin motivim shtesë për sukses. Por ky nuk është rasti me nxënësit që kanë vështirësi në lexim dhe shkrim. Për shkak të theksimit të vazhdueshëm të gabimeve të tyre, ata jetojnë me bindjen e vazhdueshme se hapi i tyre i ardhshëm do të jetë i gabuar. Edhe kur vlerësohen për suksesin e tyre, ata ia atribuojnë rastësisë ose fatit.
Ekziston një lidhje midis aftësive të të lexuarit dhe vetëbesimit. Një nxënës me vetëvlerësim të lartë zakonisht tregon rezultate më të mira në shkollë. Marrëdhënia midis vetëbesimit dhe punës në shkollë është reciproke; vetëbesimi i ulët ndikon në punën e shkollës (arritjen), por, nga ana tjetër, performanca e dobët ndikon në vetëbesimin.
Vetëbesimi i lartë shoqërohet gjithashtu me rregullimin emocional të një nxënësi dhe shëndetin fizik. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme që nxënësit me disleksi të identifikohen herët dhe t’u jepet ndihma e duhur.
Manifestimi i vetëbesimit të ulët
Se sa vetëvlerësim i ulët do të tregojë një fëmijë varet nga personaliteti i tij. Ka të dhëna për disa dallime themelore personale që përcaktohen me kushtetutë (Eysenck, viti 1980). Sipas tij, lindin dy dimensione themelore personale. Dallimi i parë është në dimensionin e personalitetit introversimit – ekstroversimit. Fëmija më introvertë do të jetë më i prirur për të qetësuar vërejtjet, qasjet dhe do të jetë më i lumtur kur punoni ose luani vetëm ose ndoshta me një ose dy persona të tjerë. Fëmija ekstrovert do të pranojë vërejtjet dhe do të preferojë shoqërinë e më shumë fëmijëve kur punon ose luan.
Nëse një nxënës ka tipare të personalitetit introvert apo ekstrovert nuk varet nëse ata kanë disleksi apo jo. Prandaj, nxënësit me disleksi mund të manifestojnë vetëbesim të ulët në mënyra të ndryshme. Nëse nxënësi ka karakteristika introverte, ai do të tërhiqet, do të refuzojë t’u përgjigjet pyetjeve dhe nuk do të shprehë ndjenjat e tij. Nëse nxënësi ka karakteristikat ekstroverte personale, ai do të ketë sjellje të papërshtatshme, ai do të shqetësojë mjedisin rreth tij dhe do t’i shmangë detyrimet në një mënyrë shumë dinake.
Karakteristika tjetër e një personi që duket se ka origjinë konstitucionale është emocionaliteti. I referohet intensitetit të reagimit të shkaktuar nga emocioni. Në varësi të emocionalitetit si një karakteristikë personale, nxënësit do të kenë reagime të ndryshme ndaj frustrimeve të caktuara, nga reagime shumë të dhunshme deri tek mosshfaqja e ndonjë reagimi.
Kur përjetojnë frustrim, nxënësit do të priren të reagojnë me karakteristikat e tyre personale individuale siç përshkruhet më lart. Në fëmijët me vetëbesim të ulët të cilët janë ekstrovertë dhe më emocionalisht reagues, sjellja e papërshtatshme do të jetë më e theksuar. Këta fëmijë kanë tendencë të mos e pranojnë ndjenjën e inferioritetit duke qenë “të fryrë” apo edhe mendjemadh. Kjo shihet si një përpjekje për të kompensuar ndjenjën e tyre të inferioritetit. Më introverti, nga ana tjetër, do të tërhiqet në situata kur ata rrezikojnë të paraqesin pamjaftueshmërinë e tyre. Nëse janë të prirur ndaj përgjigjjes mbiemocionale, atëherë fëmijët e frustruar janë në gjendje të shfaqin sjellje të shqetësuar dhe nervoze (Lawrence, viti 2009).
E rëndësishme për t’u mbajtur mend!
Për të ditur më tej gjatë procesit arsimor cilat teknika dhe metoda për të përdorur në mësimdhënien ose motivimin e nxënësve me disleksi, është e nevojshme të kuptohet sjellja e nxënësit dhe të njihen arsyet për një lloj të caktuar sjelljeje.
Vetëbesimi dhe konceptimi shkollor
Konceptimi modern shkollor përqendrohet në aspektet kognitive të arsimit. Theksi është në përvetësimin e njohurive, ndërsa përbërësit shoqërorë dhe arsimorë në masë të madhe janë lënë pas dore. Megjithëse, përveç përvetësimit të njohurive, qëllimi i edukimit është të krijojë individë të pjekur, të cilët janë në gjendje të krijojnë marrëdhënie të mira me njerëzit e tjerë, ai askund nuk përfshihet zyrtarisht në kurrikulë. Vlerësimi bëhet në të njëjtin parim, që do të thotë se vlerësohen vetëm njohuritë, ndërsa karakteristikat e tjera të nxënësit nuk vlerësohen.
Problemi më i madh është se performanca e dobët është e barabartë me vlerën e përgjithshme të nxënësit. Nxënësit formojnë një bindje se nëse jeni një nxënës i keq do të thotë që jeni një person i keq. Nxënësit që kanë vështirësi në lexim dhe shkrim, dhe për pasojë tregojnë sukses të dobët akademik, rrallë vërejnë cilësitë pozitive të vetë nxënësit që mund të jenë një faktor në ngritjen e vetëbesimit.
Në shumicën e rasteve, nxënësit me disleksi tregojnë performancë të dobët në shkollë, por a i bën ata persona të dobët? Diçka që gjithmonë duhet të shmanget është barazimi i suksesit me personalitetin e nxënësit. Kjo vlen për të gjithë nxënësit, jo vetëm për ata me disleksi.
Ne të gjithë punojmë sipas një programi të paracaktuar, në një sistem arsimor të vendosur tashmë dhe parimeve të arsimit, por ne jemi ata që mund të modifikojmë ose rregullojmë programin e krijuar tashmë për të ndërtuar siç duhet brezat e ardhshëm.
